CÁCH ĐỌC MỘT TÁC PHẨM HIỆU QUẢ

 - Người đăng bài viết: Thu Trang  - Chuyên mục :  Đã xem: 50 

Daytot.vn giới thiệu tới các em CÁCH ĐỌC MỘT TÁC PHẨM HIỆU QUẢ

 

CÁCH ĐỌC MỘT TÁC PHẨM HIỆU QUẢ

PHƯƠNG PHÁP ÐỌC TÁC PHẨM:

1.1 Khái niệm:

Ðọc là phương pháp có tính đặc thù của giờ giảng văn. Việc tiếp nhận tác phẩm phải bắt đầu từ việc đọc: đọc thành tiếng và không thành tiếïng. Ngôn ngữ văn học là loại ngôîn ngữ đặc biệt, có năm đặûc tính: tính chính xác, tính hàm súc, tính đa nghĩa, tính biểu cảm và tính tạo hình. Nhà văn có ý thức dùng vỏ âm thanh của từ, nhịp điệu của câu để diễn tả bức tranh đời sống và thái độ, tình cảm của mình với bức tranh đờìi sống đó. Bằng ngôn ngữ tiểu thuyết, nhà văn có thể tác động trực tiếp đến tri giác, thính giác, xúc giác của người đọc, làm cho họ cảm giác được nhân vật một cách vật chất (M. Gorki).

Ðọc là một trong những hình thức giảng dạy tác phẩm một cách trực quan, tác động đến trí tưởng tượng, cảm xúc của người nghe, làm sống dậy những ngôn từ chết, làm cho người nghe nhìn thấy cái đã nghe được.

Quá trình phân tích tác phẩm gắn liềìn với quá trình GV và HS cùng đọc tác phẩm. Trong thực tế, do hạn chế thời gian nên một số GV chỉ chú trọng phân tích tác phẩm không đầu tư thời gian đúng mức cho việc đọc. Phân tích tác phẩm theo kiểu ấy là phân tích chay, làm giảm hiệu quả thẩm mĩ cũng như hiệu quả giáo dục của việc dạy học văn.

1.2 Mục đích của việc đọc tác phẩm:

Ðọc tác phẩm sẽ tạo ra bầìu không khí thuận lợi cho việc tiếïp nhận tác phẩm, lôi cuốn HS tham gia vào diễn biến của các sự kiện trong tác phẩm, kích thích sự hứng thú khám phá tác phẩm.

Giúp HS cảm nhận rõ hơn nội dung tác phẩm, hình dung ra tính cách, tình cảm, suy nghĩ của nhân vật và thái độ của tác giả đối với các sự kiện được miêu tả qua thái độ, nét mặt, giọng của người đọc.

Rèn luyện cho HS sự nhạy cảm với ngôn ngữ, giúp HS nhận biết được sự giàu có, tinh tế của tiếng Việt, rèn luyện năng lực nói và đọc: cách phát âm, ngắt giọng, nhấn trọng âm...

Tóm lại, phương pháp này nhằm rèn luyện cách đọc tích cực, nhận biết cái hay cái đẹp của tác phẩm nằm trong chương trình, ngoài chương trình. Mục tiêu của việc dạy văn không chỉ là giúp HS hiểu và có kiến thức về các tác phẩm nằm trong chương trình, rèn luyện năng lực thẩm mỹ, giáo dục tư tưởng mà còn là rèn luyện cho HS cách  đọc, cách tiếp nhận tác phẩm tích cực.

- Anh (chị) hiểu như thế nào là cách đọc tích cực?

1.3. Hai hình thức đọc cơ bản:

1.3.1. Ðọc diễn cảm tác phẩm (đọc thành tiếng):

Ðọc diễn cảm là cách thức sử dụng mọi sắc thái tình cảm của giọng đọc (ngữ điệu): vui, buồn, mỉa mai, phê phán... cách nhấn trọng âm, ngắt giọng, độ nhanh chậm, cao thấp của giọng đọc để miêu tả lại nội dung tác phẩm cũng như thái độ của nhà văn với nhân vật. Ngữ điệu của người đọc không chỉ giúp người nghe hiểu nhân vật nói gì mà còn hình dung rõ nhân vật nói như thếï nào.

Nếu điều kiện cho phép, GV có thể cho HS nghe bài thơ sẽ học qua giọng ngâm của các nghệ sĩ thu trong băng cassette..

Với các đoạn đối thoại trong truyện ngắn, tiểu thuyết người đọc phải lột tả tính cách từng nhân vật. Với các trích đoạn kịch, GV nên phân vai  cho HS đọc tại lớp. Ðể gợi ý cách đọc cho HS trước khi đọc, GV có thể nêu vài nhận xét vắn tắt về tính cách của từng nhân vật.

Ðọc diễn cảm tác phẩm có thể tiến hành dưới nhiều hình thức khác nhau, kết hợp việc đọc của GV và HS: đọc đầu giờ, đọc trong quá trình phân tích (đọc đoạn nào phân tích đoạn đó), đọc khi kết thúc bài giảng. Với những tác phẩm dài, nếu thời gian không cho phép, chỉ nên đọc những đoạn quan trọng, phần còn lại GV tóm tắt ý chính.

Trong quá trình đọc, GV hướng dẫn HS chú ý và gạch dưới những hình ảnh, từ ngữ tiêu biểu, được lặp lại nhiều lần trong tác phẩm, những thủ pháp nghệ thuật được sử dụng, cách gieo vần, ngắt nhịp... làm tiền đề cho quá trình phân tích tác phẩm.

- Tác dụng của các hình thức đọc đầu giờ, đọc trong quá trình phân tích, đọc khi kết thúc bài giảng là gì?

1.3.2.Hướng dẫn học sinh đọc tác phẩm ở nhà:

Ðể khắc phục sự hạn chế về thời gian trên lớp và để kích thích HS học tập một cách tích cực GV nên yêu cầu HS đọc tác phẩm ở nhà và làm bài tập. Nếu HS hoàn thành bài tập, GV nên chấm điểm và coi đó là một trong những con điểm chính thức thay thế cho điểm kiểm tra miệng hoặc kiểm tra 15 phút. GV có thể xây dựng hai loại bài tập sau cho HS đọc và chuẩn bị bài ở nhà :

a/ Soạn bài:

Trong SGK, cuối mỗi tác phẩm đều có phần Hướng dẫn học bài. Dựa vào phần này GV có thể biên soạn lại các câu hỏi hoặc chọn lọc vài câu hỏi tiêu biểu cho HS đọc và soạn bài ở nhà. Mục đích của loại bài tập này là giúp HS bước đầu nắm được những nội dung chính của tác phẩm, trên cơ sở đó rèn luyện kĩ năng phân tác phẩm. Ðể chuẩn bị cho việc học tác phẩm trên lớp và để việc soạn bài ở nhà thậtsự có hiệu quả GV nên xây dựng câu hỏi về những vấn đề sau:

-       Câu hỏi về bố cục tác phẩm.

-       Câu hỏi yêu cầu rút ra ý chính của từng đoạn.

-       Câu hỏi xoay quanh nhân vật chính của tác phẩm.

-       Câu hỏi yêu cầu liệt kê những biện pháp nghệ thuật chủ yếu được sử dụng trong tác phẩm.

Lưu ý: không nên đưa ra những yêu cầu quá cao với HS như: Tìm tứ thơ của bài thơ, Hồ Xuân Hương được coi là có công lớn trong việc cải tạo, Việt hóa thể thơ Ðường luật theo hướng dân gian hóa về nội dung, về ngôn ngữ. Em hãy qua nội dung và nghệ thuật của bài thơ để chứng minh cho nhận định trên ...

Ví dụ:  Bài tập cho tác phẩm Ðôi mắt:

1.   Tác phẩm được chia làm 3 đoạn. Em hãy tóm tắt nội dung đoạn đầu (Từ đầu đến mặc vội vào để ra đón khách).

2.   Hình ảnh đầu tiên mà Ðộ bắt gặp khi đến thăm Hoàng ở nơi tản cư là hình ảnh gì? Hình ảnh đó nói lên điều gì về cuộc sống của Hoàng?

3.   Ðoạn 2 từ Cái nhà anh Hoàng ở đến phải bám chằng chằng lấy chứ. Ðoạn này miêu tả cái gì?Những nhận xét và cách nói chuyện của Hoàng về người nông dân thể hiện tính cách gì của nhân vật.

4.   Trong đoạn cuối tác giả miêu tả cảnh gì?Cảnh này nói lên điều gì về cách sống của Hoàng?

5.   Tìm những chi tiết thể hiện những điểm giống và khác nhau giữa hai nhân vật Hoàng và Ðộ. Theo em, Ðộ có thái độ như thế nào đối với Hoàng?

- Anh (chị) hãy nhận xét đặc điểm của các câu hỏi trên.    

- Tại sao đối với loại bài tập này, GV không nên nêu những câu hỏi quá khó?

b/ Bài tập sáng tạo:

Bên cạnh những câu hỏi soạn bài như trên, tùy theo nội dung bài học, GV có thể yêu cầu HS tìm tranh ảnh, vật thể minh họa cho bài học: bức ảnh (tranh) cây liễu, lầu Hoàng hạc, ảnh tác giả, quả cau, miếng trầu, chiếc lá bàng đang chuyển hóa màu sắc từ xanh sang đỏ...

Với những lớp có trình độ khá, giỏi, thay vì nêu những câu hỏi soạn bài như trên GV có thể nêu những bài tập sáng tạo như:

-       Yêu cầu HS đóng vai người kể chuyện để sáng tạo lời nói, ý nghĩ nhân vật theo quan điểm của mình.

-       Ví dụ: Nếu em là tác giả thì em sẽ để cho nhân vật nói gì, suy nghĩ gì, hành động như thế nào trong hoàn cảnh đó ?

-       Yêu cầu HS đặt lại tên tác phẩm, viết tiếp hoặc viết lại đoạn cuối của câu chuyện.

Ví dụ: Em có cảm thấy thỏa mãn với cách kết thúc truyện Hai đứa trẻ (Chữ người tử tù) hay không? Em thử hình dung xem số phận các nhân vật sau đó sẽ như thế nào (Viên quản ngục, thầy thơ lại, Huấn Cao, chị em Liên...).

-       Yêu cầu HS đặt mình vào vị trí nhân vật và hình dung thái độ, phản ứng của mình trước các sự kiện.Ví dụ: Nếu em là nhân vật A, em sẽ hành động, phản ứng như thế nào trong hoàn cảnh đó?

-         Yêu cầu HS diễn tả lại hành động, tâm trạng  nhân vật, ngâm thơ, đọc diễn cảm đoạn thơ, văn, vẽ lại bức tranh mà tác giả đã miêu tả trong tác phẩm theo tưởng tượng của bản thân...Ví dụ: Em hãy diễn tả lại hành động của ông Phán mọc sừng khi đưa tang hoặc: Bằng trí tưởng tượng của mình em hãy viết một đoạn văn mười lăm dòng về cảnh núi Dục Thúy (Câu hỏi của GS Nguyễn Ðình Chú cho bài Dục Thúy Sơn - Sách Văn học 10, tập 1)


 
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

  Ẩn/Hiện ý kiến

Mã chống spam   

Những tin mới hơn

 

Những tin cũ hơn

Thăm dò ý kiến

Bạn muốn tổ chức thi thử vào lớp 10 khi nào?

Top