Câu cầu khiến

 - Người đăng bài viết: Thu Trang  - Chuyên mục :  Đã xem: 51 

Thuật ngữ về câu cầu khiến của Daytot.vn cung cấp, giúp các em tham khảo những kiến thức khác với SGK

 

KHÁI QUÁT VỀ CÂU CẦU KHIẾN 
 

Câu cầu khiến. Trên nguyên tắc thì câu cầu khiến không nhất thiết phải được xác lập thành một kiểu câu riêng. Mục đích sử dụng cầu khiến có thể đạt được bằng những kiểu câu khác như câu trần thuật hay câu nghi vấn. Tuy nhiên có lẽ do hành động yêu cầu, đề nghị, ra lệnh là hành động thường xuyên và quan trọng đến mức mà dường như  không có ngôn ngữ nào trên thế giới thiếu kiểu câu này (J. Sadock & A. Zwicky 1990). Các ngôn ngữ chỉ khác nhau ở dấu hiệu hình thức thể hiện câu cầu khiến và mức độ rõ rệt của dấu hiệu hình thức đó.

Khác với nhiều ngôn ngữ châu Âu, trong tiếng Việt, dấu hiệu hình thức của câu cầu khiến không được thể hiện rõ. Trong nhiều trường hợp, kiểu câu này dễ lẫn với kiểu câu trần thuật. Đó là lí do mà có tác giả không coi câu cầu khiến là một kiểu câu riêng trong tiếng Việt mà chỉ là một dạng của câu trần thuật (Cao Xuân Hạo) 

Câu cầu khiến là câu:

a. Có từ cầu khiến như  hãy / đừng / chớ và chủ thể của hãy / đừng / chớ bao giờ cũng ở ngôi thứ hai hoặc ngôi thứ nhất số nhiều dạng ngôi gộp (tức là dạng ngôi thứ nhất có gộp cả ngôi thứ hai, chỉ người nghe như: chúng ta, chúng mình, hoặc một tổ hợp từ tương đương như: mẹ con mình, bố con ta, lớp mình, v.v.)

b. Có khả năng thêm từ hãy / đừng / chớ ở những ngôi đã nêu trên.

Nhiều công trình ngữ pháp hiện hành có nêu thêm đặc điểm: có từ cầu khiến như đi / thôi / nào; hoặc ngữ điệu cầu khiến. Theo cách xử lí của chúng tôi thì những dấu hiệu này không cần thiết, vì đặc điểm nêu ở (b) có khả năng giải thích khái quát hơn, áp dụng cho nhiều dạng cấu trúc hơn, trong đó có cấu trúc thường được giải thích dựa vào những dấu hiệu trên. Như vậy những câu sau đây là câu cầu khiến:

Hãy sống lương thiện;

Đừng/ chớ phóng nhanh, vượt ẩu;

Xin đừng đổ rác;

Xin hãy im lặng;

Cho biết châu Mỹ được phát hiện từ bao giờ (Hãy cho biết châu Mỹ được phát hiện từ bao giờ);

Giải thích tại sao ngữ điệu không có vai trò quan trọng trong việc nhận diện các kiểu câu trong tiếng Việt (Hãy giải thích tại sao ngữ điệu không có vai trò quan trọng trong việc nhận diện các kiểu câu trong tiếng Việt);

Đóng cửa (đi/thôi/nào) (Hãy đóng cửa (đi/thôi/nào);

Nếu chỉ dựa vào những dấu hiệu như thường được nêu trong các sách vở hiện hành thì khó giải quyết được việc phân loại những câu như: Cho biết châu Mỹ được phát hiện từ bao giờ; Giải thích tại sao ngữ điệu không có vai trò quan trọng trong việc nhận diện các kiểu câu trong tiếng Việt. Trong những câu này không hề có bất kì từ nào chỉ xuất hiện riêng trong câu cầu khiến để có thể cho đó là dấu hiệu để nhận diện loại câu này và khó có thể cho rằng  có một ngữ điệu nào đó đặc trưng cho kiểu câu này.
Những kiến thức về câu  trong phần thuật ngữ này là chi tiết, cụ thể, một số chỗ là kiến thức nâng cao, vì vậy, các em hãy cố gắng đọc và tìm thêm các ví dụ để củng cố bài cho mình 
Tìm hiểu thêm sau khi đọc bài "Câu cầu khiến" 
+ Thuật ngữ về nghi vấn 

+ Thế nào là đoạn văn so sánh 

+ Thế nào là đoạn văn nêu giả thiết 


 
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

  Ẩn/Hiện ý kiến

Mã chống spam   

Những tin mới hơn

 

Những tin cũ hơn

Top